قناری

دمای محيط :
نقش دما حفظ مقاومت پرنده در مقابل بيماريهاست کاهش وافزايش دما باعث بوجود آمدن مشکلاتی می گردد وهر دو صورت آن را استرس می نامند بعلاوه اينکه دما همانند تغذيه و نور در شروع تولک رفتن وپايان آن نقش خاص خود را ايفا می کند . حداکثر دمای مناسب محيط 35 درجه سانتيگراد و حداقل 18 درجه سانتيگراد دمايست که می توان پرنده را با آرامش خيال نگهداری نمود . 35 درجه دما برای تولک رفتن و 18 درجه برای قطع کامل پرريزی مناسب است اما فصل توليد مثل زمانيست که کاهش و افزايش دما پذيرفتنی نيست وپرنده احساس راحتی و زندگی طبيعی و آرام را نخواهد داشت . بنابر اين دمای مناسبی که پرنده می تواند دوران توليد مثل را در آن دما به راحتی پشت سر بگذارد بين 21 تا 24 درجه سانتيگراد است .
بهداشت:
يکی ديگر از ارکان مهم در مديريت گله ها حفظ نظافت و بهداشت می باشد بنابر اين مسائلی که بايد مورد توجه پرورش دهنده و مدير خوب قرار داشته باشد نکاتی است که در زير به آنها اشاره می شود .
1- شناخت عوامل بيماری زا و حذف آنها .
2- شناخت نکات بهداشتی و رعايت آنها .
3- شناخت  آنتی بيوتيکها و ويتامين ها و روش مصرف آنها .
4- شناخت چرخه زندگی و نياز های پرنده ای که نگهداری میکند
قناری های آزاد در طبیعت دوست دارند که بر روی چمن های مرطوب غلت بزنند و بدین ترتیب خودشان را تمیز کنند. در برخی از موارد به علت طولانی شدن فواصل بین آب تنی ممکن است برخی از پرنده ها میل به آب تنی را از دست بدهند و یا جوجه هایی که برای اولین بار با ظرف آب تنی آشنا می شوند ممکن است رغبتی به این کار نشان ندهند. اما کلا آب تنی خصوصا در فصول گرم سال و هنگام پر ریزی بسیار ضروری است. چرا که موجب تحریک رشد سریع پرهای جدید می گردد. آب تنی پرنده ماده در اواخر دوران خوابیدن بر روی تخم ها باعث مرطوب شدن سطح پوسته آن شده و ضمن کاهش از دست رفتن آب موجب خروج راحت تر جوجه از تخم می گردد. بعد از استحمام پرنده به آراستن خود می پردازد. پرهای خود را پوش داده می لرزاند و با نوک خود آنها را مرتب می کند. سپس به کمک منقارش مواد چربی مترشحه از غده خاصی که در بالای محل اتصال دم به بدنش قرار دارد و اوروپیژیال (Uropygial) نامیده می شود را روی کلیه پرهایش می مالد. این روغن باعث براقی پرهای قناری شده و به عنوان یک ماده محافظ طبیعی عمل می کند. بعضی از پرنده های دست آموز عادت به استحمام در زیر شیر آب ظرفشویی آشپزخانه دارند و از ریزش جریان آب بر روی بدنشان بسیار لذت می برند. از اینرو بسیار طبیعی است که با شنیدن صدای جریان آب به سوی ظرفشویی پرواز کنند. یکی از راه ها آشنا کردن پرندگان با ظرف آب تنی گذاشتن برگ کاهوی مرطوب در کف قفس است تا پرنده خود را بر روی آن مالیده و پر و بالش را تمیز نماید. راه دیگر گذاشتن یک قطعه یخ بر روی قفس و قرار دادن ظرف آب تنی (با مقدار کمی آب) در زیر آن بر روی کف قفس است تا با آب شدن یخ و چکیدن قطرات آب پرنده نسبت به آب تنی تحریک شود. همچنین می توان ظرفی حاوی آب با درجه حرارتی حدود دمای اتاق و با عمقی کم به طوری که پرنده بتواند داخل آن آب تنی کند کف قفس قرار داده تا پرنده درون آن استحمام نماید. پس از استحمام به علت ریختن آب بر روی کف قفس خشک کردن و یا تعویض پوشش کف آن ضروری می باشد.
پرورش و جوجه کشی:
دوران جنینی
زندگی درون تخم دوران جنينی ناميده می شود و سيزده روز طول می کشد , پس از سيزدهمين روز و در ابتدای روز چهاردهم جوجه پوسته تخم را شکسته و از آن بيرون می آيد و دوران زندگی جديد خود را که دوره رشد نام دارد آغاز می کند .
دوران رشد
دوره رشد جوجه قناری حدود 60 روز طول می کشد ولی تنها 25 تا 30 روز از اين دوره دوماهه را توسط والدين تغذيه می شود در اين مدت کوتاه رشد جوجه چنان سريع است که تقريبا به چهل برابر وزن خود در زمان تولد می رسد . روزهای باقيمانده از اين دوران برای کسب تجربه نسبت به محيط اطراف - رويش کامل پرها و استقلال برای ادامه حيات پرنده جوان بسيار حساس و ارزشمند است .
دوران بلوغ
پس از 60 روزگی وشروع مرحله سوم , پرريزی و تولک رفتن پرنده جوان آغاز می شود . اين پرريزی منحصرا پرهای تنه پرنده را شامل می شود ولی پرنده پرهای پرواز خود را از دست نمی دهد در اين هنگام رشد جسمی و محسوس پرنده پايان يافته و پرنده مرحله   جديد زندگی خود را که اصطلاحا عقل رس شدن است آغاز می نمايد .پرنده جوان رفتار های اجتماعی و شرايط زندگی گروهی را در اين دوران فرا می گيرد . همچنين رشد غد د تناسلی در این دوران شروع و تا بلوغ کامل پرنده ادامه می يابد . سن بلوغ معمولا بر حسب نژاد های مختلف بين 6 تا 8 ماه است ولی ديده شده که در نژادهای سبک نظير قناری های رنگی پرنده در 5 ماهگی هم قدرت توليد مثل به  دست می آورد .
دوران توليد مثل
در اين دوره قناری های نر و ماده با رفتارهای خود آمادگی خود را برای توليد مثل نشان می دهند ماده ها بيقراری می کنند و نرها با ولعی خاص به آواز خوانی مشغول هستند . در اين زمان وبعد از جفت اندازی پرنده هایی که خود زمانی نيازمند مراقبت بودند به مراقبت از جوجه های خود می پردازند . با اولين سری تخم گذاری پرنده نر و ماده کم تجربه , همانند والدين خود کسب تجربه می کنند و مرحله جديد را می آموزند . بنا بر اين بهتر است يکی از جفتها را مسن تر و کار کشته تر انتخاب کنيد تا هم شما و هم جفت کم تجربه دردسر کمتری را برای بزرگ کردن جوجه ها تحمل نماييد.

براي جفتگیری و جوجه كشي مناسب از قناری به نكات ذیل توجه کنید:
۱- قناری نر و ماده باید کاملاً آماده باشند .
۲- قناری نر به قفس قناری ماده هدایت شود.
۳- محیطی آرام و به دور از رفت و آمدهای غیر ضروری برای جفتها فراهم شود.
۴- دو ماه قبل از جفتگیری قناریها تحت رژیم غذایی مناسب قرار گیرند تا جوجه های سالم و قوی بدهند و و خودشان نیز در این دوران بیش از حد ضعیف نشوند.
۵- دو قناري كه داراي عيب مشترك می باشند نبايد با يكديگر جفت شوند.
۶- از نظر جثه بايد هر دو يا يكي از جفتها داراي اندامي قابل ملاحظه باشد.
۷- برای جفتگیری از دو قناری با رنگهای مخالف یا متباین استفاده شود.
۸- قناریها باید کاملاً سالم و قوی باشند و اثری از کسالت و بیماری در آنها نباشد.
۹- دمای محیط برای جفتگیری بین 21 تا25 درجه سانتیگراد باشد.
۱۰-بهترين موقع براي جفت كردن قناريها نیمه فروردين ماه است و حتي الامكان از اسفند ماه نبايد زودتر جفتگیری انجام شود. اما اگر درجه حرارت اتاق قناريها ثابت باشد و آمادگي قناريها براي جفت گيري زیاد باشد بايد هر چند روز هم از موعد جفت گيري زودتر باشد ، از اين عمل جلوگيري ننمود چون باعث خراب شدن و تولک رفتن قناری می شود.
۱۱-پرنده هايي را براي جفت انداختن انتخاب كنند كه در رده هاي مختلف سني قرار دارند. يك نر جوان را با ماده اي كه يكسال دارد در و يا بر عكس جفت کنید .
۱۲- در حد امکان یکی از جفتها تجربه  یک دوره جفتگیری موفق را داشته باشد.در صورت امکان از قناری ماده ای که سابقه بزرگ کردن جوجه را دارد استفاده کنید .
۱۳- مصرف برگ کاهو در زمان جفتگیری فراموش نشود.
۱۴- لانه تخمگذاری را روزچهارم یا پنجم در قفس بگذارید چون ممکن است قناری ماده تا زمان تخمگذاری چند بار لانه را بسازد و خراب کند و در نهایت خسته شده و لانه مناسبی نسازد و یا اینکه تخم بدون نطفه بگذارد.
۱۵- هفته اییک بار و به مقدار کم هفت تخم در ظرف شصتی  در اختیار جفتها و جوجه هایشان قرار گیرد.
۱۶- وقتی قناری ماده تخم گذاشت هر چه زودتر و به آرامی آنرا با تخم مصنوعی یا تخم بدون نطفه یا فاسد شده عوض کنید واین کار را تا آخرین تخم تکرار کنید وقتی قناری آخرین تخم را گذاشت تخمهای اصلی را به زیر قناری ماده برگردانید تا جوجه ها در فاصله زمانی کوتاهی ازهم متولد شوند.
۱۷- هفته ای دو بار غذای تخم مرغی دراختیار جفتها قرارگیرد و به محض تولد جوجه ها هر روز از غذای تخم مرغی استفاده شود.
۱۸- از قناری خوش آواز جهت آموزش جوجه ها استفاده شود تا قناریهای خوش آوازی تکثیر شوند.
۱۹- از داروهای تقویتی این دوره به طور صحیح استفاده گردد. 
پر ریزان (تولک):
پر ریزان را نمی توان به عنوان بیماری تلقی نمود بلکه پدیده ای است طبیعی که در آن پرهای قدیمی ریخته و توسط پرهای جدید جایگزین می شوند. اما پرنده در زمان تولک رفتن نسبت به بیماری ها بسیار ناتوان است. بروز بیماری نیز اختلالاتی در امر پرریزان بوجود خواهد آورد. پرنده در وضعیت پرریزان طبیعی آواز نمی خواند. پس از تعویض پرهای پوشش بدن پرهای کوچک عوض می شوند. هنگامی که پرهای پرواز در بالها و پرهای هدایت در دم نو گشتند پرنده شروع به تعویض پرهای بزرگ خود خواهد کرد. تولک رفتن در فاصله اواخر مرداد تا اوایل مهر ماه انجام می شود. پرنده باید ظرف مدت ۶ الی ۸ هفته پرهایش را کاملا تعویض نماید. در صورتی که این مدت زمان بطور محسوسی به درازا انجامد سوخت و ساز بدن پرنده صحیح انجام نگرفته و خلاصه ایرادی در امر نگهداری وجود داشته است. تنظیم و تصحیح این مسئله از امروز به فردا میسر نمی باشد. الگوی ریختن و درآمدن پرها به این صورت است که از ناحیه سر شروع شده و بعد گردن و تنه و پاها و بالاخره در آخر دم و بالها را شامل می شود. این امر پرواز پرنده را محدود کرده و یک بار اضافی بر روی متابولیسم بدن پرنده می باشد. بعضی وقت ها تولک رفتن بی موقع پرنده می تواند ناشی از قرار گرفتن پرنده در معرض گرمای شدید باشد. البته گاهی نیز به علت ترس و یا مصرف دانه های نامناسب بروز می کند. در این مواقع باید پرنده را از منابع گرمازا و رادیاتور ها دور نمود و غذای او را چک کرده تا از نظر ترکیب و کیفیت مناسب باشد.
تغذیه زمان تولک:
لازمه پرریزان منظم و نرمال تغذیه صحیح و متنوع توام با ویتامین ها و املاح معدنی و مواد دیگر است. اما به هر صورت می توان پرنده را برای پشت سر گذاردن پر ریزان بد و ناقص کمک کرد. برای این منظور میتوانید از موادی نظیر آویزانول (Avisanol) و ویتالینوکوئل (Vitalinoquell) و یا داروهای تقویتی دیگر مخصوص تولک رفتن استفاده کرده و به آب و خوراک آنها اضافه نمایید. همچنین غذاهای آماده و مناسبی برای جایگزین شدن سریع پرها در بازار های بین المللی موجود است که می توان تهیه و مصرف نمود. جهت تقویت پرنده می توان روزانه یک قطره روغن ماهی به غذای او اضافه نمود. ولی باید توجه داشت که مقدار دانه آغشته به روغن آنقدر کم باشد که در طی ۱۲ الی ۲۴ ساعت مصرف شود. همچنین میزان کمی ویتامین E نیز به جیره اضافه شود تا دچار اختلالات تولید مثلی نشود. در عین حال باید مراقب بود تا مبادا پرنده بیش از حد چاق شده و زیر پوست شکم و بالطبع سایر نواحی بدن چربی ذخیره شود. ممکن است پس از هربار تولک رفتن پرنده قدرت و میزان خواندنش کمتر شود که در این رابطه کار اساسی نمیتوان انجام داد. بجز اینکه رژیم غذایی او چک شده تا بیش از حد چرب یا پر انرژی نبوده و باعث چاق و تنبل شدن پرنده پرنده نگردد.
بطور کلی وقتی پرنده ها تولک می روند یک سری فعل و انفعالات سوخت و سازی (آنابولیکی و متابولیکی) در بدن به وقوع می پیوندد که در اکثر موارد موجب می شود ضایعات جزیی موجود در اندام های مختلف بدن برطرف شده و اندام ها و عضو های بدن با تجدید قوای دوباره شروع به فعالیت کنند. شاید تا حدودی بتوان آن را به روند خزان درختان در فصل پائیز و رویش مجدد در ابتدای بهار تشبیه کرد. البته شدت تغییرت در دوران لک در حد تغییرات درختان به هنگام خواب زمستانی نیست ولی تا حدودی غیر فعال شدن و فعالیت مجدد دستگاه تولید مثلی پرنده در طی دوران لک مشابه با روند خزان درختان می باشد. به عبارتی همانطور که درخت برگ آفت زده و ناتوانش را با برگ های سالم و جوان تعویض میکند پرنده نیز در ظاهر پرهای شکسته و کهنه خود را با پرهای جدید و سالم تعویض می کند. در حین این روند سلولهای فرسوده و ناتوان دستگاه تناسلی نیز از بین رفته و بعد از لک توسط سلول های جدید و جوان فعال جایگزین می شوند. بدین ترتیب اگر ضایعات جزیی در دستگاه های مختلف بدن از جمله دستگاه تناسلی موجود باشد در طی دوران لک از بین می رود.
چند نكته مهم:

۱-بهترين زمان واسه خريدن قناري براي جوجه كشي و ازدياد نسل پاييز است .
۲-الزاما بايد جفت ها حداقل شش هفته قبل از اغاز دوره جفت گيري انتخاب و آماده بهره برداري
شود . در طول اين مدت جفت ها در عين حال قادر خواهند بود تا خود را با آب و هوا و شرايط
محيطي موجود وقف داده و با آرامش خاطر جفت گيري كنند .
۳-قناري داران با تجربه ترجيح مي دهند پرنده هايي را جهت جفت گيري به كار گيرند كه در رده مختلف سني قرار دارند . مثلا يك نر جوان با ماده اي كه متجاوز از يك سال عمر كرده است را با هم قرار مي دهند و يا بالعكس . چون تجربه اي كه پرنده سالخورده داره موجب ميشه تا مراحل جفت گيري به آساني طي بشه .
۴-به طور معمول مي توان دو جوجه كشي در سال را حد طبيعي دانست .
در هنگام خريد براي شناسايي جنس و قدرت باروري پرنده:
پرنده را گرفته و با دهان به پرهاي ناحيه شكم قناري بدميد يك پرنده سالم نر كه آمادگي لازم واسه جفت گيري رو داره داراي زائده خاصي (spike) در اطراف كلوآك يا ناحيه مقعدي cloacaاست كه اين زائده به صورت يك برجستگي در پرنده آماده واسه جفت گيري به وضوح ديده مي شود .ناحيه شكمي كمي فرو رفته بوده و داراي رنگ گوشت طبيعي مي باشد
چنانچه روده ها متورم بوده و به وضوح در زير پوست قابل رويت باشه (احتمالا به رنگ قرمز و ملتهب ) مي توان يقين حاصل نمود كه پرنده بيمار است . استخوان جناغي بايد كاملا به وسيله عضلات جانبي در ميان گرفته شده باشد و با تماس نوك انگشتان بايد احساس شود كه تمامي ناحيه سينه پر و فاقد حفره و فرو رفتگي باشد.چنانچه استخوان جناغ به صورت يك استخوان تيز بيرون زده باشه نشانه بارزي از لاغري مفرط پرنده است و يك چنين پرنده اي را مي توان بيمار و نامناسب تشخيص داد .
بدن پرنده ماده تا حدي كشيده تر بوده و ناحيه مقعد يا كلوآك آن به واضحي پرنده نر نيست چنانچه در ناحيه مزبور برجستگي ديده شود بيشتر متوجه دم پرنده است.